Avokat Shpetim R. Mehmeti
Shpetim R. Mehmeti & Associates L.L.C. – Prishtinë
Një nga pyetjet më të shpeshta që parashtrojnë personat e lënduar në aksidente trafiku është se sa dëmshpërblim u takon për lëndimet e pësuara dhe pasojat që aksidenti ka shkaktuar në jetën e tyre.
Përgjigjja ndaj kësaj pyetjeje nuk është e njëjtë për çdo rast. Lartësia e kompensimit varet nga natyra dhe shkalla e lëndimeve, kohëzgjatja e trajtimit mjekësor, pasojat e përkohshme ose të përhershme, si dhe nga dëmet ekonomike që personi ka pësuar.
Legjislacioni i Republikës së Kosovës njeh të drejtën e kompensimit të dëmit material dhe jomaterial. Kjo do të thotë se personi i dëmtuar, nëse plotësohen kushtet ligjore, mund të kërkojë jo vetëm kompensim për shpenzimet e mjekimit dhe humbjet financiare, por edhe për dhimbjet fizike, frikën dhe pasojat që kanë ndikuar në cilësinë e jetës së tij.
Si përcaktohet shuma e dëmshpërblimit?
Nuk ekziston një shumë e vetme që zbatohet për të gjithë personat që kanë pësuar lëndime trupore në një aksident trafiku.
Sipas nenit 183 të Ligjit Nr. 04/L-077 për Marrëdhëniet e Detyrimeve, gjatë përcaktimit të kompensimit të dëmit jomaterial merren parasysh rrethanat e rastit, veçanërisht intensiteti dhe kohëzgjatja e dhimbjeve dhe frikës, si dhe rëndësia e së mirës së cenuar.
Banka Qendrore e Republikës së Kosovës ka miratuar gjithashtu rregullore me kritere dhe vlera për vlerësimin e dëmeve jomateriale nga autopërgjegjësia, të cilat përdoren në trajtimin e kërkesave nga siguruesit.
Në rastet kur mosmarrëveshja përfundon në gjykatë, lartësia e kompensimit vlerësohet në bazë të legjislacionit të zbatueshëm, provave të administruara, ekspertizave dhe praktikës gjyqësore.
Prandaj, vetëm përshkrimi i lëndimit, pa shqyrtimin e dokumentacionit mjekësor dhe të rrethanave të aksidentit, nuk është bazë e mjaftueshme për të përcaktuar një shumë të saktë.
Kompensimi për dhimbjet fizike dhe frikën
Personi i lënduar mund të ketë të drejtë për kompensim të dhimbjeve fizike të përjetuara si pasojë e aksidentit.
Gjatë vlerësimit merren parasysh intensiteti i dhimbjeve, kohëzgjatja e tyre, lloji i lëndimeve dhe trajtimet mjekësore të nevojshme.
Përveç dhimbjeve fizike, kompensimi mund të kërkohet edhe për frikën e përjetuar gjatë aksidentit dhe pas tij, përfshirë shqetësimet që lidhen me pasojat shëndetësore dhe procesin e mjekimit, kur plotësohen kushtet ligjore.
Këto forma të dëmit vlerësohen veçmas, duke marrë parasysh provat dhe konstatimet përkatëse mjekësore.
Kompensimi për zvogëlimin e aktivitetit jetësor
Në rastet kur aksidenti shkakton pasoja të qëndrueshme shëndetësore, të cilat ndikojnë në aftësinë e personit për të kryer aktivitetet e zakonshme të jetës, mund të ekzistojë baza për kompensim për dhimbjet shpirtërore për shkak të zvogëlimit të aktivitetit jetësor.
Këto pasoja mund të shfaqen në vështirësi gjatë ecjes, lëvizjes, ushtrimit të aktiviteteve fizike, kryerjes së punëve të përditshme ose aktiviteteve të tjera që personi i kryente përpara aksidentit.
Vlerësimi i këtyre pasojave kërkon shqyrtim të gjendjes shëndetësore dhe, sipas nevojës, ekspertizë mjekësore nga specialistët e fushave përkatëse.
Një element i rëndësishëm është se zvogëlimi i aktivitetit jetësor nuk duhet të ngatërrohet me humbjen ose zvogëlimin e aftësisë për punë. Këto mund të prodhojnë kategori të ndryshme dëmi, të cilat duhen vlerësuar sipas bazës së tyre juridike.
A mund të kërkohet kompensim për shpenzimet mjekësore dhe humbjen e pagës?
Po. Krahas dëmit jomaterial, personi i dëmtuar mund të kërkojë kompensimin e dëmit material.
Neni 179 i Ligjit për Marrëdhëniet e Detyrimeve parasheh detyrimin për kompensimin e shpenzimeve të mjekimit, shpenzimeve të tjera të nevojshme që lidhen me lëndimin, si dhe fitimit të humbur për shkak të paaftësisë për punë gjatë kohës së mjekimit.
Në varësi të rastit, këtu mund të përfshihen shpenzimet e trajtimit mjekësor, rehabilitimit, barnave, ndihmës dhe kujdesit nga persona të tjerë, si dhe humbjet e provuara të të ardhurave.
Nëse pasojat e aksidentit shkaktojnë paaftësi të plotë ose të pjesshme për punë, shtim të vazhdueshëm të nevojave jetësore apo zvogëlim të mundësive për zhvillim profesional, ligji parasheh edhe mundësinë e kompensimit përmes rentës në të holla.
Çfarë ndodh nëse pasojat shëndetësore vazhdojnë edhe në të ardhmen?
Jo të gjitha pasojat e aksidentit përfundojnë me mbylljen e trajtimit fillestar mjekësor.
Në disa raste, personi i dëmtuar mund të ketë nevojë për trajtime të vazhdueshme, rehabilitim afatgjatë ose ndihmë për kryerjen e aktiviteteve të përditshme.
Neni 186 i Ligjit për Marrëdhëniet e Detyrimeve njeh mundësinë e kompensimit të dëmit të ardhshëm jomaterial, kur është e sigurt, sipas rrjedhës së rregullt të gjërave, se ai do të vazhdojë edhe në të ardhmen.
Për këtë arsye, vlerësimi i plotë i gjendjes shëndetësore ka rëndësi të veçantë, sidomos para lidhjes së një marrëveshjeje përfundimtare për kompensim.
A mund të kërkohet më shumë se shuma që ofron kompania e sigurimit?
Oferta e kompanisë së sigurimit nuk e përcakton domosdoshmërisht vlerën përfundimtare të dëmit që mund të pretendojë personi i dëmtuar.
Nëse oferta nuk përputhet me dëmin e provuar, pala ka të drejtë ta kundërshtojë atë përmes procedurave përkatëse.
Gjatë kësaj procedure mund të paraqiten dokumente shtesë, ekspertiza mjekësore dhe prova të tjera që mbështesin kërkesën për kompensim.
Nëse mosmarrëveshja nuk zgjidhet, personi i dëmtuar mund t'i drejtohet gjykatës kompetente sipas kushteve ligjore.
Është veçanërisht e rëndësishme që marrëveshjet përfundimtare të mos nënshkruhen pa u shqyrtuar të gjitha kategoritë e dëmit dhe pasojat juridike të pranimit të shumës së ofruar.
Përfundim
Kompensimi i dëmit për lëndimet trupore pas një aksidenti në trafik duhet të bazohet në një vlerësim të plotë të pasojave që aksidenti i ka shkaktuar personit të dëmtuar.
Dhimbjet fizike, frika, zvogëlimi i aktivitetit jetësor, shpenzimet e mjekimit dhe humbjet ekonomike përbëjnë çështje që duhet të shqyrtohen në përputhje me rrethanat dhe provat e secilit rast.
Për këtë arsye, para pranimit të një oferte për kompensim, është e rëndësishme të bëhet një vlerësim i mirëfilltë juridik i kërkesës dhe dokumentacionit mjekësor.
Shpetim R. Mehmeti & Associates L.L.C., me seli në Prishtinë, ofron këshillim dhe përfaqësim juridik në rastet e kompensimit të dëmit nga aksidentet në trafik, duke përfshirë procedurat ndaj kompanive të sigurimit dhe procedurat gjyqësore.
Për informata më të hollësishme mund të vizitoni www.shm-law.com dhe të kontaktoni zyrën tonë.
